Bij het sealen van een emmer, beker of pot blijft altijd enige lucht achter tussen het product en de sealfolie of het deksel. Deze ruimte wordt de headspace genoemd. De aanwezige lucht bevat zuurstof, die invloed kan hebben op de kwaliteit en houdbaarheid van food- en non-foodproducten.

Door vlak voor het sealen te begassen of te bestomen, kan een groot deel van deze lucht worden verdrongen. Hierdoor blijft minder zuurstof in de verpakking achter. Daarnaast kan het proces helpen om te voorkomen dat de seal of het deksel na het sluiten gaat uitbollen.

Waarom zuurstof verminderen?

Zuurstof kan oxidatie, verkleuring, smaakverandering en kwaliteitsverlies veroorzaken. Ook bij bepaalde non-foodproducten kan blootstelling aan zuurstof invloed hebben op de stabiliteit of houdbaarheid.

Het verminderen van de hoeveelheid zuurstof in de headspace kan daarom bijdragen aan:

• minder oxidatie en kwaliteitsverlies;
• een langere of stabielere houdbaarheid;
• minder kans op een bolstaande seal of deksel;
• een gelijkmatiger uiterlijk van de verpakking.

Welke methode het meest geschikt is, hangt af van het product, de afvultemperatuur, de verpakking, de sealfolie en de gewenste houdbaarheid.

Wanneer begassen?

Bij begassen wordt de lucht in de headspace vlak voor het sealen verdrongen door een geschikt gas. Daardoor blijft minder zuurstof in de gesloten verpakking achter.

Begassen kan interessant zijn wanneer een product gevoelig is voor zuurstof, maar extra warmte of vocht niet gewenst is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij producten die koud of lauw worden afgevuld.

Belangrijke factoren zijn het gebruikte gas, de hoeveelheid gas, de grootte van de headspace en de tijd tussen begassen en sealen. De verpakking moet zo snel mogelijk na het begassen worden gesloten. Anders kan opnieuw lucht uit de omgeving in de verpakking terechtkomen.

Wanneer bestomen?

Bij bestomen wordt vlak voor het sealen stoom in de headspace gebracht. De stoom verdringt een deel van de lucht en daarmee ook een deel van de zuurstof.

Na het sealen koelt de stoom af en condenseert deze tot een kleine hoeveelheid water. Hierdoor neemt het gasvolume in de verpakking af en kan een lichte onderdruk ontstaan. De folie of het deksel trekt dan iets naar binnen, in plaats van bol te gaan staan.

Dit principe wordt regelmatig toegepast bij warm afgevulde producten, zoals sauzen, soepen, appelmoes en fruitbereidingen. De combinatie van warm afvullen en stoominjectie wordt ook wel steam flow closing genoemd.

De invloed van de afvultemperatuur

Niet alleen de hoeveelheid lucht in de headspace is bepalend voor bolvorming. Ook de afvultemperatuur speelt een belangrijke rol.

Bij een hoge afvultemperatuur kunnen lucht en damp in de verpakking uitzetten. Hierdoor kan druk ontstaan tegen de sealfolie of het deksel. Het verlagen van de afvultemperatuur kan daarom al een duidelijk verschil maken. In bepaalde toepassingen kan een verlaging van bijvoorbeeld 10 graden de bolvorming aanmerkelijk verminderen.

De temperatuur moet uiteraard wel passen bij het product, het productieproces en de eisen aan voedselveiligheid en houdbaarheid.

Wat als er later gas ontstaat?

Een bolstaande seal wordt niet altijd veroorzaakt door achtergebleven lucht of een hoge afvultemperatuur. Wanneer een verpakking pas later gaat bollen, kan er gasvorming in het product optreden.

Voor toepassingen waarbij gas uit de verpakking moet kunnen ontsnappen, kan Unilid Solutions een overdrukventiel in de seal verwerken. Via dit ventiel wordt overtollig gas afgevoerd, waardoor de druk onder de seal of het deksel wordt beperkt.

De oorzaak van gasvorming moet daarnaast altijd worden onderzocht. Het ventiel voorkomt drukopbouw, maar neemt een mogelijk probleem in het product of productieproces niet weg.

Een bolvormige inlay als alternatief

Begassen of bestomen is niet voor ieder product of proces gewenst. Soms is extra vocht niet toegestaan, mag geen gas worden gebruikt of past de techniek niet binnen de productielijn.

In dat geval kan Unilid een bolvormige inlay in de sealkop toepassen. Deze inlay drukt de seal tijdens het sealen enigszins naar binnen. Wanneer de verpakking later onder druk komt te staan, resulteert dit in een vlakkere seal in plaats van een duidelijk bolstaande folie.

Deze oplossing vermindert de hoeveelheid zuurstof niet, maar kan wel helpen om de zichtbare bolvorming tegen te gaan.

Welke oplossing past bij uw proces?

Begassen en bestomen zijn vooral bedoeld om de hoeveelheid lucht en zuurstof in de headspace te verminderen. Een overdrukventiel is gericht op het afvoeren van gas dat later ontstaat. Een bolvormige inlay helpt om het uiteindelijke sealoppervlak vlakker te houden.

De keuze moet altijd worden afgestemd op:

• het product en de afvultemperatuur;
• de verpakking en sealfolie;
• de grootte van de headspace;
• de sealtemperatuur, sealtijd en druk;
• de lijncapaciteit;
• de gewenste houdbaarheid en uitstraling.

Praktijktesten met de volledige product-verpakkingscombinatie zijn daarom essentieel.

De sealmachines en formaatsets van Unilid Solutions kunnen optioneel worden voorzien van mogelijkheden voor begassen of bestomen. Ook een overdrukventiel of bolvormige inlay kan, afhankelijk van de toepassing, in de oplossing worden verwerkt.